…Η φωνή ράγισε κι έσπασε έπειτα από λίγο. Έμεινε το τοπίο με τη βροχή. Έμεινα κι εγώ. Αυτό θα 'παιρνα μαζί μου».

(Συνέντευξη του Θ.Αγγελόπουλου στον Μισέλ Φάις που δημοσιεύθηκε στη «Βιβλιοθήκη» της ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ 31/05/2002).

- Μ' ενδιαφέρει αν στη νεότητά σου υπήρχε κάποιο πρόσωπο το οποίο σου υποδείκνυε βιβλία ή να σε τροφοδοτούσε με βιβλία...
«Όχι».

- Είτε από το οικογενειακό, είτε από το φιλικό περιβάλλον...
«Η μητέρα μου διάβαζε τη Γραφή και ο πατέρας μου εφημερίδα. Έπειτα, τα χρόνια εκείνα, χρόνια της Κατοχής και του Εμφυλίου, σε μια οικογένεια σαν τη δική μου, που πάλευε για την επιβίωση, το βιβλίο δεν ήταν εύκολη καταφυγή».

- Πότε έπιασες στα χέρια σου βιβλίο για πρώτη φορά;
«Ανακάλυψα μόνος μου το βιβλίο. Κάποια μέρα, παίζοντας σ' ένα υπόγειο του σπιτιού, ανακάλυψα σ' ένα παλιό μπαούλο μερικά βιβλία του πατέρα μου. Από την εποχή που ήταν εμποροϋπάλληλος στην Πάτρα».

Περισσότερα...

Στο καλύτερο μυθιστόρημα του Κουμανταρέα που ξαναδιάβασα πρόσφατα, τη «Βιοτεχνία υαλικών», ένας ήρωας ονειρεύεται την κλίμακα του Ιακώβ, όνειρο επίσης του βιβλικού ήρωα. Καθώς κοιμάται ο γιος τού Ισαάκ με προσκέφαλο μια πέτρα ονειρεύεται πως βλέπει μια σκάλα που φτάνει έως τον ουρανό όπου ανεβοκατεβαίναν άγγελοι... Στο έξοχο κείμενο του Μένη Κουμανταρέα το όνειρο επαληθεύεται αλλά ανάποδα. Η κλίμακα οδηγεί στην καταστροφή, στο χάος, στην αφασία, στην ερημιά. Οι ήρωες επιστρέφουν στη σκληρή πραγματικότητα με μόνο προσκεφάλι μια πέτρα. Στο μυθιστόρημα του συγγραφέα, που φέτος γιορτάζει τα ογδόντα γόνιμα χρόνια του, καταγράφεται η πορεία μιας γενιάς που ξεκίνησε με όνειρα και αγώνες για κοινωνική αλλαγή, συμβιβάστηκε, μπήκε με σχέδια και ενθουσιασμό στο μικροαστικό κουκούλι και η χρυσαλλίδα που έπρεπε να βγει μετατράπηκε σε σκουλήκι γυμνό που το τσαλαπάτησαν οι ερπύστριες ενός ανελέητου συστήματος.

Εβδομήντα χρόνια μετά τον τραυματικό «γυάλινο κόσμο» που περιγράφει ο Τενεσί Ουίλιαμς, στον δικό μας τραυματικό γυάλινο κοσμάκη κάθε τόσο τα όνειρα για πολυελαίους και φωταψίες γίνονται καντηλέρια, σκοτάδια και ιδεολογικές συσκοτίσεις. Και σκέφτομαι πόσες φορές οι συγγραφείς μας δεν κατέγραψαν με ωμότητα, με οξυδέρκεια, με ακρίβεια αυτή την καθοδική κλίμακα του Ιακώβ απ' τα ψηλά στα χαμηλά κι από τα πολλά στα λίγα και όπως συμβαίνει πάντα, αφού τους διαβάσαμε (!) και τους θαυμάσαμε, πήραμε τα κείμενά τους ως μυθοπλασία και αγνοήσαμε το αλληγορικό τους σήμαντρο.

Περισσότερα...